Histoloji ve doku nedir? – Hayvan Histolojisi

  • 10 Nisan 2018
  • 392 kez görüntülendi.
Histoloji ve doku nedir? – Hayvan Histolojisi

Histoloji ve doku nedir?
– Histoloji, Yunanca “histos” (doku) ve “logos, logia” (bilim) sözcüklerinden meydana gelmiştir. Genel anlamda histoloji (doku bilimi) organizmalar ın yapısını oluşturan hücre, doku ve organların yapısını mikroskobik düzeyde inceleyen bilim dalıdır.
– Çok hücreli organizmalarda, yapı ve fonksiyon bakımından benzer hücreler ile hücrelerarası maddeden meydana gelen yapıya doku denir.
– Dokuları inceleyen bilim dalı genel histolojidir. Organ ve sistemler ise özel histolojinin konusunu oluşturur.

Histolojinin sınıflandırılması
Histolojinin genel ve özel histoloji dışında;
– Hücre ve dokuların yapı ve işlevleri arasındaki ilişkileri inceleyen fizyolojik histoloji (histofizyoloji),
– Dokuları kimyasal olarak inceleyen kimyasal histoloji (histokimya)
– Dokulardaki hasar ve bozukluklar ı inceleyen patolojik histoloji (histopatoloji) gibi histolojiyle yakın ilişkili alt bilim dalları da vardır.

Sitoloji ve histoloji alanındaki bazı önemli gelişmeler
– Hücre Teorisi
– 1838 yılında Matthias Jacob Schleiden’in bitki hücrelerinde, 1839 yılında da Thedor Schwann’ın hayvan hücrelerindeki gözlemleri sonucu ilk hücre teorisi ortaya atılmış oldu.
– Tüm canlılar hücrelerden meydana gelmiştir.
– Tüm canlılarda temel yapısal ve fonksiyonel birim hücrelerdir.
– Tüm canlılar mevcut hücrelerin bölünmesi ile çoğalırlar.
– Bir canlı hücrelerin birlikte çalışması il ortaya çıkar.

– Robert Hooke, 1665 ilk defa mantar hücrelerini görmüş, “cellula” (hücre) adını vermiştir.
– Leeuwenhoek 1672’de spermatozoonları, 1674’te protozoonları, 1676’da bakterileri, 1682’de kas h ücrelerini ve 1689’da lökositleri görmüş; fakat dikkate alınmamıştır.
– 1771-1802 yılları arasında Fransız araştırıcı Bichat, ilk defa organları dokularına göre sınıflandırmış ve 21 doku belirlemiştir.
– 1831 yılında Robert Brown, her canlı hücrede küresel bir cisim bulunduğunu tespit etmiş; bunu çekirdek olarak isimlendirmiştir.

– 1839 yılında Purkinje ve 1846’da H. V. Mohl hücreyi dolduran maddeye projoplazma adını vermişlerdir.
– R. Virchow 1855’te hücrelerin bölünerek çoğaldığını tespit etmiş, her hücrenin yine bir hücreden oluştuğunu “Ommis cellula e cellula” şeklinde ifade etmiştir.
– 1858 yılında S. Gerlach preparatlarda renk maddelerini kullanmayı geliştirerek, nesnelerin mikroskopta daha iyi tanınıp görülmelerini sağlamıştır.
– Kölliker, 1862’de çekirdek etrafını çeviren protoplazmaya stoplazma adını vermiştir.
– E.Abbe 1878’de yağ immersiyon merceklerini geliştirerek hücreyi daha fazla büyütüp inceleyebilmiştir.

– Zernicke ise 1932’de geliştirdiği faz kontrast mikroskobuyla canlı hücreleri inceleyebilmiştir.
– Knoll ve Ruska’nın çalışmalarıyla manyetik mercekler geliştirilerek 1933 yılında Almanya’da ilk elektron mikroskobu (TEM) yapılmıştır.
– 1965 yılında ilk ticari Scanning Elektron Mikroskobu (SEM) satışından sonra elektron mikroskoplar daha da geliştirilmiş.
– Günümüzde değişik tipteki elektron mikroskoplar ı (Yakın alan taramalı optik mikroskoplar (NSOM), Kızılötesi mikroskoplar, renkli SEM, Lazer SEM ve çeşitli özellikteki TEM’ler ) ve değişik yöntemlerle hücre, son derece detaylı bir şekilde incelenebilmektedir.

Dokuyu oluşturan ögeler
Çok hücreli canlılarda yapı ve işlev bakımından birbirine benzeyen hücreler ile hücrelerarası maddelerden (ekstrasellüler matriks = ara madde + lifler) oluşan kompleks yapıya DOKU adı verilir.

Hayvansal dokuların sınıflandırılması:
– 1. Epitel dokusu
– 2. Destek dokuları
– 2a. Bağ dokusu
– 2b. Kan dokusu
– 2c. Kıkırdak dokusu
– 2d. Kemik dokusu
– 3. Kas dokusu
– 4. Sinir dokusu
– 1. Epitel dokusu
– 2. Bağ dokusu
– 3. Kan dokusu
– 4. Kıkırdak dokusu
– 5. Kemik dokusu
– 6. Kas dokusu
– 7. Sinir dokusu

Doku ve organların gelişimi
– Tekhücreli canlılarda doku bulunmaz; hatta algler ve s üngerler gibi en basit çokhücrelilerde bile doku ya yoktur ya da çok az farklılaşmıştır.
– Bütün doku ve organlar embriyonun ektoderm, mesoderm ve endoderm tabakalarından gelişirler. Bir doku türünün bu üç germinatif tabakadan gelişim ve farklılaşmasına histogenez denir.
– Farklılaşmamış bir hücre topluluğunun bir organa dönüşmesine organogenez (organ oluşumu) denir.

Dokularda hücre – hücrelerarası madde oranı & hücrelerarası maddenin özellikleri
– Dokuları oluşturan hücreler, bu hücreler tarafından salgılanan ara madde ile çevrilidir. Hücrelerarası madde ya da zemin maddesi de denilen bu ara maddenin kompozisyonu bir dokudan di ğerine farklılık gösterir.
– Katı, yarı katı, ielimsi ve tamamen sıvı olabilir. Örneğin, kemik dokusunda tamamen katı olan aramadde, kan dokusunda sıvı haldedir.
– Aramadde miktar açısından da farklılık gösterir. Bağ dokusunda çok fazla olmasına karşın, epitel dokusunda neredeyse hiç yoktur.
– Aramadde içinde fibriller de bulunur. Bunlar dokuya destek ve dayanıklılık sağlar. Aramadde gibi fıbriller de o ortamda bulunan hücrelerin ürünleridir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ